Eén drempel is niet genoeg – het hangt af van de controle

In discussies over materialiteit bij samenstelopdrachten wordt vaak gezocht naar dé juiste formule.

0,5% activa?
1% omzet?
5% resultaat?
MIN of MAX?

Maar in de praktijk – zeker in het MKB – is dat de verkeerde vraag.

De juiste vraag is:

Voor welk type controle gebruik je welke drempel?

Hoe wij het doen in de software

In onze omgeving wordt de algemene materialiteit berekend als:

MIN(0,5% activa, 1% omzet, 5% resultaat)

In het voorbeeld:

  • 0,5% activa → €545
  • 1% omzet → €7.017
  • 5% resultaat → €1.367
    → Materialiteitsgrens = €545

Deze algemene materialiteit fungeert als signaleringsinstrument en ondersteunt consistent professioneel oordeel.

Het is geen controle-materialiteit.
Het is een interne beoordelingsdrempel.

Waarom kiezen we voor de MIN-benadering?

Omdat een groot deel van het Nederlandse MKB formeel micro is en we willen voorkomen dat structurele administratieve afwijkingen onopgemerkt blijven.

Maar — en dit is essentieel —

Deze grens geldt niet voor alle controles.

Er is niet één materialiteit

Binnen een samenstelopdracht onderscheiden we drie niveaus:

1️⃣ Algemene materialiteit

Voor globale afwijkingen en signaalcontroles.

Hier gebruiken we de MIN-benadering om ervoor te zorgen dat:

  • Balans en subadministraties aansluiten
  • Structurele afwijkingen zichtbaar worden
  • Het dossier intern consistent is

Dit ondersteunt een proportionele maar zorgvuldige werkwijze.

2️⃣ Specifieke controle-drempels

Afhankelijk van de controle.

Bijvoorbeeld:

  • Cut-off controles
  • Waarderingscontroles
  • Verloopcontroles
  • Grootboek ↔ subadministratie aansluitingen

Hier kan een andere drempel gelden dan de algemene materialiteit.

De aard van de controle bepaalt wat relevant is.
Een waarderingsvraagstuk vraagt een andere beoordeling dan een aansluiting.

3️⃣ Zero tolerance controles (MKB-realiteit)

In het MKB bestaan er controles waar geen ruimte is voor een materialiteitsafweging.

Bijvoorbeeld:

  • Debiteuren ↔ subadministratie aansluiting
  • Crediteuren ↔ subadministratie aansluiting
  • BTW aansluiting
  • RC DGA mutaties
  • Wettelijk verplichte posten

Hier geldt:

Afwijking = fout.

Daarom wordt hier zero tolerance of een zeer lage vaste drempel toegepast (bijvoorbeeld €100).

Dit betreft administratieve aansluitingen binnen het dossier, niet de materiële beoordeling van de jaarrekening als geheel.

Het doel is administratieve zuiverheid, niet assurance.

Waarom één universele formule niet volstaat

COS 4410 vraagt geen formele controle-materialiteit, maar wél professioneel oordeel en proportionaliteit.

In de praktijk betekent dit:

  • Kleine verschillen in omzetanalyse kunnen proportioneel worden beoordeeld.
  • Maar een verschil tussen grootboek en debiteurenadministratie van €600 kan niet worden genegeerd, ook al ligt dit onder de algemene materialiteit.

Materialiteit is daarom geen vast percentage.
Het is een beoordelingskader dat samenhangt met:

  • De aard van de post
  • Het risico
  • De controle-doelstelling
  • De functie binnen het dossier

De kern

Materialiteit bij samenstellen is geen getal.
Het is een systeem van drempels.

  • Algemene materialiteit voor signalering
  • Specifieke drempels per controle
  • Zero tolerance waar administratieve zuiverheid vereist is

Dat is geen controle-opdracht.
Dat is een professioneel ingericht samensteldossier onder COS 4410.

Wil je zien hoe een samenstelproces kan worden ingericht met gedifferentieerde materialiteit en reproduceerbare signalering?
Plan een demo van het AI-First Platform voor accountancy.